Wystawy on-line

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

Przejdź do - Zwykli-niezwykli mieszkańcy Częstochowy i okolic. Archiwa Rodzinne Niepodległej

Zwykli-niezwykli mieszkańcy Częstochowy i okolic. Archiwa Rodzinne Niepodległej

20 grudnia 2020
Powoli dobiega końca druga odsłona projektu ????????Archiwa Rodzinne Niepodległej????????
 
Dzięki temu projektowi zasób Archiwum wzbogacił się o niezwykle cenne spuścizny rodzinne.
W podziękowaniu dla darczyńców przygotowaliśmy wystawę on line; „Zwykli-niezwykli mieszkańcy Częstochowy i okolic. Archiwa Rodzinne Niepodległej”, na której prezentujemy te najcenniejsze i najciekawsze przekazane dokumenty.
Wystawa materiały archiwalne przekazane w ramach trzech spuścizn:
????Spuścizny Leona Jelonka
????Spuścizny rodziny Wawrzynowicz i Malko
????Spuścizny rodziny Przewłockich
Zapraszamy do obejrzenia dokumentów i zapoznania się z krótkimi opisami przekazanych spuścizn????????????
 
Spuścizna Leona Jelonka:
Leon Jelonek był dyrygentem, pedagogiem, publicystą, który całe swoje życie zawodowe i rodzinne związał z Częstochową.
Ukończył Państwowe Seminarium Nauczycielskie Męskie w Częstochowie (1936). Następnie podjął pracę jako nauczyciel szkół powszechnych w powiecie częstochowskim, a później w Częstochowie. W czasie wojny pracował w Hucie Częstochowa, funkcjonującej jako HASAG Peltzery.
W 1945 roku zaangażował się do powstającej w Częstochowie orkiestry symfonicznej jako altowiolista.
W latach 1949 – 1954 Leon Jelonek odbył wyższe studia muzyczne na Wydziale Kompozycji, Teorii i Dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach (obecnie Akademia Muzyczna im. K. Szymanowskiego), uzyskując dyplom artysty-muzyka w zakresie dyrygentury. Podczas studiów zatrudnił się do zespołu orkiestry Filharmonii Śląskiej jako muzyk. Po uzyskaniu dyplomu uczelni powrócił do częstochowskiej orkiestry symfonicznej (obecnie Filharmonia Częstochowska im. B. Hubermana), obejmując stanowisko II dyrygenta, na którym pozostał przez następne 17 lat, do 1971 r.
W 1971 roku rozpoczął pracę jako nauczyciel akademicki w nowo powołanej Wyższej Szkole Nauczycielskiej w Częstochowie (obecnie Uniwersytet im. Jana Długosza). W latach 1974 – 1977 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Humanistyczno – Pedagogicznego.
Był inicjatorem i wykonawcą koncertów umuzykalniających dla dzieci i młodzieży oraz autorem publikacji z zakresu kultury muzycznej. Działał w stowarzyszeniach muzycznych i literackich. Wzmianki o nim znajdują się w polskich i zagranicznych wydawnictwach encyklopedycznych z dziedziny muzyki. Za swoją działalność otrzymał wiele nagród i odznaczeń.
Spuścizna Leona Jelonka obejmująca dokumentację całego życia zawodowego jak i prywatnego, pokazująca życie muzyczne Częstochowy w II połowie XX wieku przekazana została do zasobu Archiwum Państwowego w Częstochowie przez jego córkę, Panią Barbarę Kowalczyk w listopadzie 2019 roku.
Spuścizna rodziny Wawrzynowiczów i Malko:
Pozyskana w latach 2018-2020 spuścizna obejmuje dokumenty dotyczące trzech pokoleń rodziny Wawrzynowiczów:
- Ludwika Wawrzynowicza (1870 – 1957) polskiego kompozytora, pedagoga, dyrygenta, krytyka muzycznego
- Tadeusza Wawrzynowicza (1905-1985) skrzypka, pedagoga, działacza muzycznego, syna Ludwika Wawrzynowicza
- Wandy Malko (1946–2018) pedagoga, wieloletniego, zasłużonego pracownika (w tym wicedyrektora) Filharmonii Częstochowskiej, badacza historii życia muzycznego w Częstochowie, wnuczki Ludwika Wawrzynowicza
Ludwik Wawrzynowicz przyjechał do Częstochowy w 1902 roku, gdzie objął funkcję dyrektora Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” oraz dyrygenta zespołów wokalnych działających przy tym Towarzystwie. Dwa lata później otworzył prywatną szkołę muzyczną. Była to pierwsza tego typu placówka w Częstochowie. Wcześniej istniała w tym mieście szkoła muzyczna przy Kapeli Jasnogórskiej, ale kształciła ona wyłącznie młodzież na potrzeby wspomnianego zespołu. Założoną przez siebie szkołą Wawrzynowicz kierował nieprzerwanie, także podczas obu wojen światowych, do 1946 roku, kiedy to połączyła się ona z powołanym w 1945 roku Instytutem Muzycznym Kolegium Nauczycieli Muzyki (później Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia; obecnie szkoła nosi nazwę Zespołu Szkół Muzycznych im. M.J. Żebrowskiego). Dyrektorem tej z kolei placówki został syn Ludwika Wawrzynowicza – Tadeusz. Nowo utworzonej szkole Ludwik Wawrzynowicz przekazał nieodpłatnie własne instrumentarium. W Instytucie Muzycznym rozpoczęło także pracę część grona pedagogicznego z dawnej szkoły L. Wawrzynowicza. On sam pracował do 1950 roku jako nauczyciel gry na fortepianie, a w 1955 roku brał udział w powołaniu ogniska muzycznego i przez dwa lata był jego nauczycielem.
Ludwik Wawrzynowicz równolegle z działalnością pedagogiczną zajmował się krytyką muzyczną. Pisał na łamach: „Dziennika Częstochowskiego”, „Gońca Częstochowskiego”, „Gazety Częstochowskiej”, „Życia Częstochowy” i „Ziemi Częstochowskiej”. Ponadto dał się poznać jako organizator licznych imprez muzycznych, m.in. koncertów wybitnych polskich artystów, wśród których znajdują się nazwiska pianistów: Aleksandra Michałowskiego, Artura Rubinsteina, Józefa Turczyńskiego, Henryka Melcera, Józefa Smidowicza oraz skrzypków: Stanisława Barcewicza, Pawła Kochańskiego, Bronisława Hubermana. W 1911 roku L. Wawrzynowicz zainicjował cykl koncertów umuzykalniających dla szkół, połączonych z pogadankami o muzyce. Był także współzałożycielem wielu zespołów chóralnych. Wygłaszał liczne odczyty i prelekcje o muzyce. Założył również Częstochowski Oddział Związku Muzyków Rzeczypospolitej Polskiej.
Zasadniczą domeną jego działalności, obok wzmiankowanych wyżej, była twórczość kompozytorska. Ludwik Wawrzynowicz jest autorem szeregu dzieł instrumentalnych, wśród których szczególną uwagę zwracają utwory fortepianowe. Stylistyka brzmienia i faktura tych kompozycji pozostaje w kręgu inspiracji muzyką Chopina. Silne związki z tradycją polską objawiają się m.in. w cyklu mazurków. Ponadto, obok kilku dzieł organowych i kameralnych, znaczną grupę tworzą kompozycje wokalne i wokalno-instrumentalne, a wśród nich pieśni na głos i fortepian, pieśni chóralne a cappella oraz kompozycje przeznaczone na różne obsady wokalno-instrumentalne. Wśród wykorzystywanych przez Wawrzynowicza tekstów znajduje się zarówno poezja polska, teksty ludowe, jak również polskie i łacińskie teksty o tematyce religijnej.
Do najważniejszych dzieł Ludwika Wawrzynowicza należy 4-aktowa opera dziecięca Baba Jaga, z librettem według Janiny Porazińskiej. Operę wystawiono po raz pierwszy w 1931 roku siłami uczniów szkoły Wawrzynowicza. Po II wojnie światowej dzieło zostało ponownie zinstrumentowane przez Romualda Twardowskiego i wystawione w 1964 roku (tym razem przez uczniów i pedagogów PSM I i II st.) na deskach częstochowskiego Teatru im. Adama Mickiewicza i doczekało się ogółem 11 przedstawień.
Tadeusz Wawrzynowicz ukończył Szkołę Handlową oraz Prywatną Szkołę Muzyczną Ludwika Wawrzynowicza w Częstochowie. Studia muzyczne w zakresie gry skrzypcowej odbywał w Warszawie, następnie w Wiedniu u Carla Flescha i w Poznaniu u Zdzisława Jahnkego.
Od 1928 roku pracował w Częstochowie. W latach 1928 - 1945 prowadził klasę skrzypiec w szkole muzycznej Ludwika Wawrzynowicza. W tym okresie pracował także w Seminarium Nauczycielskim i Gimnazjum, w charakterze nauczyciela śpiewu i muzyki. Był także dyrygentem chóru jasnogórskiego. W okresie drugiej wojny światowej (1939 - 1945) prowadził w Częstochowie konspiracyjną naukę muzyki. W 1945 roku, wraz z Edwardem Mąkoszą, Romanem Kuklewiczem i Stanisławem Jarzębskim, zorganizował w Częstochowie Instytut Muzyczny Kolegium Nauczycieli Muzyki, który następnie przekształcił się w Państwową Niższą Szkołę Muzyczną i Państwową Średnią Szkołę Muzyczną (później Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia). W latach 1945 - 1971 Tadeusz Wawrzynowicz był dyrektorem tej placówki. Zabiegał o stałe podnoszenie poziomu nauczania, zwiększanie liczebności uczniów, zatrudnianie wykwalifikowanej kadry nauczycielskiej oraz o poprawę warunków lokalowych szkoły. W wyniku jego starań szkoła muzyczna uzyskała lokal przy ul. Jasnogórskiej 33/35, a w późniejszym okresie przy ul. Jasnogórskiej 30. W 1946 roku doprowadził do przyłączenia do szkoły Prywatnej Szkoły Muzycznej swojego ojca, Ludwika Wawrzynowicza, dzięki czemu szkoła wzbogaciła się o nowe instrumentarium. W 1952 roku szkoła stała się placówką państwową.
W Państwowej Szkole Muzycznej I i II st. Tadeusz Wawrzynowicz prowadził klasę skrzypiec. Do jego absolwentów należą m.in.: Tadeusz Bryła, Krzysztof Furmańczyk, Ewa Hiller, Alfred Norberciak, Adam Stępniewski, Jadwiga Stolarczyk, Czesław Suszczyk, Szymon Szołtys. Prowadził także szkolne zespoły kameralne. W klasie skrzypiec uczył jeszcze po przejściu na emeryturę w 1971 roku, pracując w PSM w niepełnym wymiarze czasu pracy do 1982 roku.
Obok działalności pedagogicznej i koncertowej zajmował się działalnością organizacyjną i społeczną. Był współorganizatorem orkiestry symfonicznej w Częstochowie; założycielem ogniska muzycznego w Gnaszynie oraz Ogniska Muzycznego i Przedszkola Muzycznego w Częstochowie oraz pierwszym prezesem częstochowskiego koła Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków. Z jego inicjatywy zorganizowano w Częstochowie cykl koncertów chopinowskich, których celem było wsparcie finansowe Funduszu Stypendialnego im. F. Chopina. Za działalność pedagogiczną i organizacyjną otrzymał szereg nagród i odznaczeń.
Wanda Malko była doktorem nauk humanistycznych (ze specjalizacją w dziedzinie historii muzyki). W 1971 r. ukończyła Wydział Teorii, Kompozycji i Dyrygentury Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Katowicach i została nauczycielem w Zespole Szkół Muzycznych w Częstochowie. Przez lata była związana również z Akademią im. Długosza (wcześniej Wyższą Szkołą Pedagogiczną, dziś zaś Uniwersytetem Humanistyczno-Przyrodniczym im. Jana Długosza).
Przez 11 lat kierowała Częstochowskim Towarzystwem Muzycznym. W latach 1993–1996 była zastępcą dyrektora Filharmonii Częstochowskiej, następnie pracowała w Kolegium Nauczycielskim w Wieluniu.
Pedagog, publicystka, prelegentka podczas takich festiwali jak Ars Chori, Festiwal Wiolinistyczny im. Hubermana, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej „Gaude Mater” czy Międzynarodowy Festiwal „Jeunesses Musicales”. Prowadziła koncerty oratoryjne, symfoniczne, kameralne, edukacyjne.
Jako niestrudzona badaczka dziejów muzycznej Częstochowy była autorką takich publikacji jak „100 lat szkolnictwa muzycznego w Częstochowie”, „Życie muzyczne Częstochowy w latach 1918–1939” czy „70 lat Orkiestry Symfonicznej w Częstochowie”.
Przekazana spuścizna obejmuje głównie materiały dotyczące życia zawodowego Wandy Malko (publikacje, afisze koncertowe, programy prowadzonych koncertów, dokumenty dotyczące działalności pedagogicznej) oraz dokumentację jej wuja Tadeusza i dziadka Ludwika (m.in. oryginalne kompozycje Ludwika Wawrzynowicza), ale zawiera także wiele zdjęć z życia prywatnego rodziny Wawrzynowiczów, (w tym prywatną korespondencję, świadectwa szkolne, dyplomy, odznaczenia).
Spuścizna rodziny Przewłockich:
Dokumenty dotyczące rodziny Przewłockich zostały przekazane do zasobu Archiwum Przez Pana Andrzeja Przewłockiego w okresie listopad 2019 roku – maj 2020 roku
Spuścizna obejmuje dokumentację rodziny Przewłockich z lat 1825 – 2019, gdzie najstarszy dokument pochodzi z 1825 roku i jest nim dyplom ukończenia Gimnazjum w Kryżach przez Kajetana Przewłockiego w 1825 roku.
Najwięcej przekazanych dokumentów dotyczy Stefana Przewłockiego, Sędziego Sądu Grodzkiego w Częstochowie w przede dniu wybuchu II wojny światowej i pierwszych latach wojny oraz jego dzieci: Jana, Kazimierza, Danuty i Andrzeja (który przekazał spuściznę do Archiwum).
Kolekcja zawiera m.in. kilkanaście tomów pamiętników Stefana Przewłockiego, pisanych w latach 1907 – 1941, dokumenty takie jak: Świadectwo o pochodzeniu Stefana Przewłockiego wydane przez Polskie Towarzystwo powrotu na Litwę i Białoruś oraz Zaświadczenie o obywatelstwie polskim wystawione przez Polską Radę Bezpieczeństwa, książeczkę do nabożeństwa z 1875 roku, stanowiącą własność Anny Przewłockiej (jego małżonki) czy wspomniany wyżej dyplom ukończenia gimnazjum z 1825 roku.
Kolekcja zawiera także dokumenty dotyczące pracy zawodowej potomków Stefana Przewłockiego, w szczególności Jana Przewłockiego – architekta, członka Stowarzyszenia Architektów RP, autora projektów m.in. budynków sakralnych wybudowanych w regionie częstochowskim, pomników, planów rewaloryzacji starówek itp. Jan Przewłocki był wielokrotnie odznaczany, uhonorowany został także tytułem „Honorowego Obywatela Gminy Lelów”, był również autorem pamiętników pisanych w okresie II wojny światowej, a także „Kroniki rodu Przewłockich” i drzewa genealogicznego, obejmującego wiele gałęzi tej nie zwykle ciekawej rodziny. Wśród zachowanych dokumentów znalazły się także wyciągi decyzji Ministerstwa Obrony Narodowej dotyczące nadania Janowi Przewłockiemu stopni wojskowych oraz korespondencja z Urzędem ds. Kombatantów, potwierdzająca jego działalność w Szarych Szeregach, a także korespondencja z członkami rodziny, m.in. bratem Kazimierzem Przewłockim, profesorem zwyczajnym Akademii Górniczo – Hutniczej w Krakowie.
Całość kolekcji dopełniają dokumenty dotyczące darczyńcy – Andrzeja Przewłockiego, potwierdzające jego wieloletnią działalność w lokalnych strukturach Ligii Ochrony Przyrody i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczo – Turystycznego.
 
Przejdź do - 40 lat NSZZ Solidarność

40 lat NSZZ Solidarność

10 listopada 2020
Dzisiaj, 10 listopada 2020 roku,  mija 40 rocznica rejestracji przez Sąd Wojewódzki w Warszawie  NSZZ "Solidarność"
 
"Solidarność" powstała na bazie licznych komitetów strajkowych, które z czasem przekształciły się w komisje założycielskie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.
Działania takie również miały miejsce w Częstochowie.
 
Z okazji tak ważnej rocznicy prezentujemy wystawę on-line materiałów archiwalnych dotyczących początków NSZZ Solidarność w naszym regionie,
a także zachęcamy do zapoznania się z artykułem "Źródła do dziejów NSZZ Solidarność w zasobie Archiwum Państwowego w Częstochowie"
Przejdź do - Dzień Edukacji Narodowej

Dzień Edukacji Narodowej

14 października 2020
"Nauczyciel to ktoś, kto widzi w każdym dziecku
wyjątkową osobę i zachęca je do rozwijania
jego indywidualnych talentów oraz mocnych stron"
 
Z okazji Dnia Edukacji Narodowej, zwanego zwyczajowo "Dniem Nauczyciela", wszystkim belfrom
życzymy dużo szczęścia i radości z wykonywanej pracy, sukcesów zawodowych i samych wzorowych uczniów
Niech Wam sprzyja los w tej niełatwej pracy...
 
Z tej wspaniałej okazji prezentujemy fragmenty przechowywyanej w zasobie Archiwum Kroniki
IV Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza w Częstochowie
dotyczące świętowania w dniu 14 października
Przejdź do - Wojna polsko – bolszewicka 1919-1921 i bitwa warszawska 15 sierpnia 1920 w materiałach archiwalnych Archiwum Państwowego w Częstochowie

Wojna polsko – bolszewicka 1919-1921 i bitwa warszawska 15 sierpnia 1920 w materiałach archiwalnych Archiwum Państwowego w Częstochowie

11 sierpnia 2020

Już w najbliższych dniach, 13 – 25 sierpnia,  świętować będziemy 100 rocznicę  „Cudu nad Wisłą”, czyli rocznicę Bitwy Warszawskiej. 

Była to jedna z największych  i zarazem najważniejszych bitew w historii polskiego oręża, a jednocześnie decydujące starcie w wojnie polsko-rosyjskiej z lat 1919 -1921.

W Archiwum Państwowym w Częstochowie zachowały się dokumenty potwierdzające udział częstochowian w wojnie z bolszewikami w latach 1919-1921,  a także bardzo ciekawa dokumentacja pokazująca jak lokalnie świętowano zwycięstwo wojsk polskich i kultywowano o pamięć o nim.

Przejdź do - 100 rocznica urodzin Papieża Jana Pawła II

100 rocznica urodzin Papieża Jana Pawła II

18 maja 2020

18 maja obchodzimy 100 rocznicę urodzin Karola Wojtyły, papieża Jana Pawła II. Z tej okazji prezentujemy zgromadzone w zasobie oraz w bibliotece Archiwum dokumenty i artykuły prasowe, związane z pielgrzymkami Jana Pawła II do Częstochowy, a także inne dokumenty dotyczące najsławniejszego na świecie Polaka.

Zapraszamy do oglądania przygotowanej galerii

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2020-03-20
Data publikacji:2020-03-20
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:
Liczba odwiedzin:2802